Verbroken verbinding – het nieuwe normaal?
In mijn jarenlange werk met groepen, teams en organisaties ben ik dikwijls geconfronteerd met geblokkeerde samenwerking en gespannen relaties op de werkvloer. De verbinding is verbroken.
Deze disconnectie lijkt soms wel het ‘nieuwe normaal’. Het is niet voor niets dat er zoveel gesproken wordt over psychologische onveiligheid, giftigheid of toxisch leiderschap en grensoverschrijdend gedrag.
Sinds Corona is teamwerk ook in vrije val, omdat we meer thuiswerken en vergaderingen online verlopen. Colin Fisher formuleert het zo: “Groepigheid op het werk heeft een historisch dieptepunt bereikt.” Reden is de opmars van individualistische waarden.
Wellicht weerspiegelen deze dynamieken wat er in de wereld aan het gebeuren is.
De uitdaging is om in verbinding te blijven, vooral als de stress en onzekerheid toenemen.
Hieronder vind je een paar trends en hun weerspiegeling in de uitdagingen waar we met zijn allen voor staan.
“Trauma, in essence, is all about overwhelm and broken connections. (…)
Trauma can result from shock, and also from a series of painful and difficult experiences which can be cumulative over time.”
POLYCRISISSEN EN STRESS
De stress, onzekerheid en onrust in de wereld, de maatschappij én ook in organisaties nemen toe door de polycrisissen waarmee we dagelijks geconfronteerd worden.
Denk aan oorlogen die griezelig dichtbij komen. Drones boven ons land. De toenemende stroom aan vluchtelingen. Het merkbaar veranderende klimaat, ook in onze contreien. De verschuivende geopolitieke verhoudingen die ons wereldbeeld op zijn kop zetten en zorgen voor een onbestemde onrust.
Hoe kan je ervoor zorgen dat deze onzekerheden en spanningen niet leiden tot verhoogde reactiviteit op de werkvloer?
De laatste tijd hoorde ik al een paar keer dat leidinggevenden merken dat mensen meer stress ervaren door de wereld waarin we terecht zijn gekomen. Ze spreken van korte lontjes, mentaal afhaken, een groeiend cynisme, toenemend ziekteverzuim. Het lijkt alsof mensen afstand nemen van hun werk, de organisatie en van elkaar.
Hoe kan je voldoende veiligheid en rust brengen – via (co)regulatie -zodat medewerkers in verbinding blijven met elkaar en betrokken blijven op hun werk, bij de klanten en op de organisatie?
ONVEILIGHEID EN WANTROUWEN
Het thema grensoverschrijdend gedrag in organisaties komt steeds vaker aan het licht. In de nasleep van #MeToo worden leidinggevenden regelmatig beschuldigd van toxiciteit en grensoverschrijdend gedrag.
Mensen spreken over psychologische onveiligheid op de werkvloer. Soms als excuus om niet te moeten spreken. Wat is er aan de hand?
Hoe samen bouwen aan een organisatiecultuur die voldoende (!) veilig is om vrijuit te spreken, in het verschil te gaan en moeilijke thema’s aan te kaarten? Veiligheid is niet hetzelfde als comfort.
De uitdaging is dus: hoe kunnen we samen minder comfortabele, spannende en moedige gesprekken voeren over de dingen die er toe doen? Omdat het nodig is.
Machtsmisbruik zorgt voor toenemende angst en frustraties, zelfs in organisaties die ‘gedeeld leiderschap’ en ‘zelforganisatie’ omarmen. Mensen durven hierdoor niet vrijuit te spreken uit schrik voor “represailles” bijvoorbeeld.
Hoeveel ruimte kan je maken voor een authentiek en eerlijk gesprek in een organisatie die dit soort dialoog niet stimuleert? Hoe wil je dit in je eigen omgeving ànders doen?
Hoe kan je mensen aanspreken in hun collectieve en individuele verantwoordelijkheid als alternatief voor de hiërarchische reflex, de paraplu’s die opengetrokken worden of een houding van afhankelijkheid en slachtofferschap?
“Ongenoegen, sluimerende spanningen, oud zeer, wantrouwen en andere belastende ervaringen uit het verleden gaan niet vanzelf over.
De oude patronen in het omgaan met wat moeilijk is, genereren keer op keer dezelfde spanningen en conflicten.
Onze reacties op wat er nu gebeurt, worden gestuurd doordat we vastzitten in het verleden.
We reageren – zowel individueel als collectief – vanuit overlevingsgedrag.
In de onderstroom van organisaties zitten belaste thema’s, taboes, ingehouden gevoelens, oud zeer en alles wat niet uitgedrukt kan of mag worden.
Dit vreet energie en tast de vitaliteit in het samenwerken aan.
Dikwijls begrijpen we niet “waarom het niet stroomt” of waarom we een conflict, ondanks alle inspanningen, maar niet “opgelost” krijgen. Het sluimert in de onderstroom.
Dat wat onbespreekbaar was en onderdrukt is, heeft zuurstof nodig.”
INGRIJPENDE VERANDERINGEN EN ONZEKERHEID
De impact van diepgaande veranderingen vraagt steeds meer flexibiliteit van mensen. Denk aan de aardverschiuiving die AI aan het veroorzaken is. De drastische bezuinigingen die op ons afkomen. Het afbrokkelen van de welvaartstaat. Maar ook veranderende handelsakkoorden en instabiliteit op de globale markt.
Hoe tijd en ruimte inbouwen om te blijven bij wat moeilijk is?
Hoe ingrijpende ervaringen samen verteren en integreren?
Kunnen we in verbinding blijven, in plaats van te belanden in rivaliteit, afstomping of afhaken?
Veel mensen vallen uit de boot, kunnen het helse tempo niet meer volgen en de burn-out cijfers swingen de pan uit. De wereld is opgebrand en wij branden mee.
Hoe kan je bijdragen aan meer welzijn en zorg voor elkaar in tijden van onzekerheid?
EEN ZWARE ONDERSTROOM EN REPETITIEVE CONFLICTEN
Heel wat organisaties worden geconfronteerd met conflicten die zich lijken te herhalen. Er hangt negativiteit in de lucht. Mensen, ook nieuwe medewerkers, voelen een onbestemde zwaarte. Dit voedt een gevoel van machteloosheid (“Het gaat hier nooit veranderen!”; “Het zit in de muren!”).
Het lijkt alsof het verleden het heden overschaduwt en telkens opduikt. Misschien tot we er – eindelijk – aandacht aan besteden?
Dit soort spanning wordt vaak de olifant in de kamer…
Hoe Raumzeit maken en bedding bieden voor moedige gesprekken en samen nieuwsgierig onderzoeken wat er hangt, wat er precies in de muren zit en wat onze aandacht vraagt?
Hoe kan je pijnlijke thema’s of kwetsuren uit het verleden – die veel energie opslorpen – bespreekbaar maken, zodat er opnieuw vitaliteit, veiligheid en een focus op de toekomst kan ontstaan?
“The unconscious denial of any experience freezes some portion of our available energy in shadow, thereby restricting our freedom and movement.
Unhealed trauma damages our capacities for presence and embodiment and harms our ability to relate and connect with others in a healthy way. (…)
Unintegrated, unconscious past is destiny.”
De kracht van een open gesprek
Onze nieuwe realiteit – en de uitdagingen die dit met zich meebrengt – vraagt om nieuwe antwoorden.
Met elkaar in connectie blijven of de verbinding herstellen vraagt moed.
Kiezen voor een open dialoog gaat in tegen de trend van isolatie, fragmentatie en polarisatie.
Deze relationele optie is ook een andere keuze dan het instrumenteel of individueel proberen op te lossen van deze uitdagingen.
Welke keuzes maak jij hierin?
Hoe kan jij in je eigen context een verschil maken en impact hebben,
En waarom zou je kiezen voor ‘moedige gesprekken’?
Wat kan het resultaat van moedige gesprekken zijn?
- Het stressniveau daalt waardoor de reactiviteit en het defensieve gedrag kan afnemen
- Er is weer energie en aandacht om bezig te zijn met het werk (van ‘off task’ naar ‘on task’ functioneren)
- Mensen kunnen het verleden (‘oude koeien’; oud zeer) loslaten en weer vooruit kijken
- Het vertrouwen en de veiligheid nemen stapje voor stapje toe
- De vaardigheid en de bereidheid om elkaar sneller aan te spreken groeit
- Mensen bouwen samen aan een open cultuur waar directe en gezonde communicatie mogelijk is
- De leidinggevende krijgt respect voor het bespreekbaar durven maken van moeilijke thema’s, conflicten en pijnlijke ervaringen.
vastgelopen samenwerking?
Organiseer een ‘Moedig Gesprek’ met de betrokkenen en ontwar de knopen, klaar misverstanden op, verhoog het wederzijds begrip, breng zuurstof in de groep en creëer samen perspectief voor de toekomst.
Benut de kracht van het collectief!
Neem vrijblijvend contact op.
Zelf moedige gesprekken leren begeleiden?
Nog beter is om zélf vaardiger te worden in het faciliteren van de spannende gesprekken die ertoe doen. Voor herstel van verbinding, heling van kwetsuren en doorwerken van moeilijke situaties.
Doe mee met de nieuwe opleiding “Courageous Conversations – Traumasensitief begeleiden van moedige en verbindende gesprekken”.
Start in februari 2026.
Inspiratie
‘Timeless Wisdom Training’, Academy of Inner Science, Thomas Hübl
‘Global Social Witnessing Facilitator Training’, the Pocket Project
Colin M. Fisher (2025). De kracht van het collectief. Ontsluit de geheime kracht van groepen. Uitgeverij Volt
Copyright © Silvia Prins (2025). Alle rechten voorbehouden. Artikelen of delen hieruit mogen elders gepubliceerd worden, maar alleen op o.v.v. het copyright en de naam van de website. Dank om me hiervan op de hoogte te stellen.