spanning, conflict en organisatieleed
Waar mensen samenwerken zijn er verschillen die leiden tot onbegrip, irritaties, oordelen, opgekropte frustraties, kwaadheid of verbale en non-verbale agressie.
Vaak onderkennen we conflicten te laat als situaties die onze tijd en aandacht verdienen. Dikwijls sluimeren ze onzichtbaar verder in de onderstroom. En soms kan je er niet naast kijken en zie je de spanning stijgen.
In sommige gevallen escaleren moeilijke situaties, ingrijpende gebeurtenissen of gespannen relaties nog verder. Dan merk je misschien vreemde fenomenen op waar je geen blijf mee weet:
- Er zijn ‘historische’ conflicten die maar niet opgelost raken
- Er hangt een vreemde ‘zwaarte’ in de organisatie die moeilijk bespreekbaar is
- Er is ‘oud zeer’ waardoor mensen in het verleden blijven hangen
- Er is een vertrouwensbreuk ontstaan
Dit soort traumadynamieken, waar mensen in de overlevingsmodus functioneren, laten zich niet gemakkelijk lezen.
Organisaties zitten vaak met de handen in het haar en weten niet hoe ze dit soort vastgelopen situaties, die soms heel lang aanslepen, kunnen deblokkeren.
“Once we begin to view conflict as a doorway to greater connection, clarity, teamwork, and energy, a simple yet monumental shift occurs.
The internal messages of ‘This should not be happening!’ or ‘Who is to blame here?’ begin to shift to
‘What is happening here?’ or ‘What growth, connection or clarity can come from handling this with skill?’”
mainstream interventies
Organisaties beschikken ondertussen over een heel arsenaal aan mogelijkheden om verlichting te brengen bij spanning en conflict.
Denk aan instrumenten (bv klimaatsurveys), procedures (bv klachten, sancties), organisatorische ingrepen (bv overplaatsing, ontslag) of individuele interventies (bv coaching).
Deze benaderingen leiden helaas zelden tot duurzame verandering, meer vertrouwen en veiligheid of tot een open en productieve cultuur.
kan het ook anders?
Om verbroken relaties, gefragmenteerde teams, een sfeer van wantrouwen, een geëscaleerd conflict of traumatiserende ervaringen te verlichten is er een àndere benadering nodig.
Dit vraagt om een veilige en passende sociale structuur om met elkaar in gesprek te gaan. Een ruimte waar mensen onderzoeken hoe ze in de ongewenste situatie zijn beland, wat er nu speelt en wat er nodig is om gezondere interacties mogelijk te maken.
Hieronder vind je 3 werkzame principes om van een vastgelopen situatie, disconnectie en een gespannen conflict - stap voor stap - naar beweging, herstel en verandering te komen.
1. COLLECTIEVE PRESENCING
aanwezig kunnen blijven bij wat moeilijk is
In moedige groepsgesprekken kies je resoluut en doelbewust voor een collectieve benadering. Dus “Gooi het in de groep!” En dit is voor veel mensen ongebruikelijk en heel erg spannend.
Deze aanpak vraagt uiteraard om voldoende (!) veiligheid: durven te spreken zonder angst voor de consequenties.
We gaan naar de basis van de dialoog, met als doel: vrij-moedig spreken en nieuwsgierig luisteren naar elkaar.
De uitdaging is om samen ‘present’ te blijven bij het moeilijke, spannende of pijnlijke. In contact blijven zonder defensief te worden. Zonder dicht te klappen, je te verdedigen, gelijk te willen halen, een schuldige te zoeken, enz.
Deze aanpak stimuleert persoonlijk leiderschap van ieder en een volwassen uitwisseling van mens tot mens. Het doel is collectieve reflectie en nieuwe, bewuste keuzes maken.
Een groep die op deze wijze in haar kracht komt, is een stevige hefboom voor verandering, groei, heling, verbinding en meer veiligheid.
“When we become burdened by the stories we tell ourselves about the past, we cannot show up fully in the present; we can’t bring our most essential energy into our work or relationships. (…)
Unhealed trauma damages our capacities for presence and embodiment and harms our ability to relate and connect with others in a healthy way.”
Only by addressing unresolved past suffering can we work effectively to prevent potential future suffering.
A collective trauma requires a collective response.”
2. AANDACHT VOOR DE ‘CRACKS IN THE SYSTEM’
DE INTELLIGENTIE VAN BESCHERMINGSMECHANISMEN
Meestal laten we ons oordelend uit over ‘disfunctionele’ samenwerking. We hebben een mening over groepen waar het moeilijk loopt. Je hoort dan bijvoorbeeld uitspraken zoals: “Het lijkt hier wel een kleuterklas” of “Waarom doen ze niet gewoon wat ik gevraagd heb!?”
Wat als we hier op een andere manier naar zouden kijken?
- Kunnen we een moeilijke dynamiek of blokkade in de samenwerking ook zien als een intelligente, collectieve respons om met overweldigende situaties om te gaan, op zoek naar veiligheid? (bv vermijden; zwijgen voor de lieve vrede; pleasen; roddelen)
- Zijn we bereid om deze dynamieken te beschouwen als iets dat onze nieuwsgierige aandacht vraagt?
- Willen we een groep tijd, ruimte en een bedding bieden om deze collectieve beschermingsmechanisen samen te onderzoeken in plaats van ze te veroordelen?
- Kunnen we een groep ondersteunen om deze patronen, die vandaag niet langer functioneel zijn, los te laten en te experimenteren met nieuwe manieren van omgaan met elkaar?
De ‘cracks in the system’ zijn een poort naar vernieuwing, heling en groei. Het laatste wat we moeten doen is ze dichtpleisteren!
"When a crack appears in the mighty wall,
the only thing scarier than letting it grow unbridled, the only thing more worrisome than allowing it to breathe,
is sealing it up — for the thesis of the crack is to call into question the form we’ve assumed, the nobilities we cherish, the stories we assume to be true."
3. COLLECTIEF LEREN UIT MOEILIJKE SITUATIES
VAN OVERLEVEN NAAR FLOW
In een stevige container en met warme facilitatie kan een groep op zoek gaan naar waar het blokkeert en waar het potentieel voor verandering zit.
Doel is om te leren uit moeilijke situaties, zodat ze zich niet meer moeten herhalen. Een groep wordt uitgedaagd om ongezonde patronen te vervangen door gezondere dynamieken.
Repetitieve groepspatronen kosten veel energie. Via moedige gesprekken kan deze overlevingsenergie weer beginnen te stromen. De vrijgekomen energie kan dan gebruikt worden voor productief gedrag, vernieuwing en groei in de toekomst.
Moedige gesprekken zijn dus een investering in gezonde samenwerking, een open klimaat en in krachtige groepen.
Meer info
Ben je ook toe aan een open dialoog, een herstelgesprek of een 'Courageous Conversation'?
Hier vind je meer informatie.
Leer het zélf!
Leer zelf moedige en verbindende gesprekken te begeleiden.
Tweedaagse workshop op 16 oktober en 22 november 2026.
Lees ook
Eerder schreef ik een column over 'Spannende bijeenkomsten begeleiden vanuit principes' gebaseerd op het invloedrijke werk van Marvin Weisbord.
Copyright © Silvia Prins (2026). Alle rechten voorbehouden. Artikelen of delen hieruit mogen elders gepubliceerd worden, maar alleen op o.v.v. het copyright en de naam van de website. Dank om me hiervan op de hoogte te stellen.