de roep naar 'safe spaces'
Het valt me de laatste meer en meer op: mensen vragen expliciet naar een 'safe space' voordat ze met elkaar in gesprek willen gaan.
Het klinkt dan alsof ik hen dat kan aanbieden of kan garanderen dat een spreekruimte 'veilig' is. Het besef dat veiligheid een relationeel fenomeen is dat we samen co-creëren is minder voor de hand liggend.
Dikwijls hoor ik de vraag naar psychologische veiligheid ook als een reden om niet te moeten spreken, want "het is niet veilig". Dit kan initiatieven om geblokkeerde samenwerking bespreekbaar te maken flink hypothekeren.
Soms gebruik ik het begrip 'voldoende veilig'. Om mensen te prikkelen en uit te nodigen om toch te spreken, ondanks een ongemakkelijk gevoel of aarzeling om te zeggen wat er te zeggen is.
En in 'Courageous Conversations' gaan we nog een stapje verder: we mikken op een 'brave space'.
"(...) brave spaces encourage individuals to engage in courageous conversations, confront biases, and challenge perspectives constructively.
These spaces acknowledge that discomfort and growth often go hand in hand,
and by stepping out of comfort zones, people can achieve meaningful progress toward inclusivity."
Waarom brave spaces?
Wanneer de communicatie gestokt is, de samenwerking blokkeert of relaties verkrampt zijn geraakt, is er iets nodig om weer beweging mogelijk te maken.
Een safe space is dan niet voldoende. De nadruk op veiligheid maakt confrontatie, verandering en groei moeilijk. Bovendien is het dan misschien wel veilig voor sommigen, maar niet voor anderen.
Het lijkt alsof we oncomfortabel, ongemakkelijk of spannend enerzijds, direct associëren met onveiligheid anderzijds. En we missen de nuance tussen de twee. En hiermee zetten we een rem op een open, verhelderende en moedige dialoog. Hoe langer we zwijgen en het gesprek niet aangaan, hoe hoger de drempel wordt...
Het vraag persoonlijke en collectieve moed om op zoek te gaan naar de onderliggende issues bij spanning, conflict en wantrouwen in het relationele veld. Alleen samen is het mogelijk om beweging te brengen in wat vast is komen te zitten.
"Safe spaces are not enough to change the world."
Een paar tips voor begeleiding
Zeg niet, bij de start van een spannend gesprek, dat het "hier veilig is". Veiligheid is iets wat mensen voelen, niet iets om te verkondigen.
Veiligheid is relationeel. Het is iets wat een groep samen creëert of teniet doet. Ook moed is relationeel. Een collega horen spreken, kan mij de moed geven om ook mijn stem te laten horen.
Peil naar wat mensen nodig hebben om te zeggen wat belangrijk is om uit te spreken (bv tijdens een check-in).
Haal, wanneer passend, de paradox van veiligheid aan. Een groep komt soms vast te zitten wanneer mensen ervan uitgaan dat ze pas kunnen spreken als het veilig is. Ze beseffen niet dat zelf beginnen te spreken het - stapje voor stapje - veiliger voor iedereen maakt.
Het expliciete gebruik van de term 'veiligheid' kan een trigger zijn voor mensen met trauma. Voor hen kan het de situatie in een oogopslag onveilig maken.
"The ability to stay with the discomfort is a necessary stage in the process of traumatic growth.
Relationship, embodiment, community, and belonging soothe the nervous system and promote reconnection with what has been "othered" and marginalized."
wees vooral zélf veilig en moedig!
Er is één element waar je de grootste impact op hebt. Zorg dat je als begeleider van het gesprek zélf veilig en moedig bent!
de moed van de krijger
Er zijn twee vormen van moed. De moed van de krijger gaat over heldhaftigheid en het overwinnen van obstakels, het overstijgen van je angst en dappere dingen durven doen.
Durf bijvoorbeeld te confronteren, te benoemen wat aanwezig is maar niet uitgesproken wordt of durf iets te delen over je binnenkant (bv een aanvoelen; een mening; een associatie).
Zo ben je een rolmodel van authenticiteit, directheid en moed.
(Lees ook zie column hieronder)
de moed van de wijze
Minder gekend en maatschappelijk gewaardeerd is de moed van de wijze. De moed om een stilte te laten bestaan en bij de spanning van het moment te blijven. Of de moed om je kwetsbaar op te stellen. De moed om lang genoeg in het niet-weten te blijven zitten. De moed om een situatie niet snel op te willen lossen. Deze vorm van moed gaat over zijn.
Dit gaat over de kwaliteit van je presence. Gegrond en belichaamd aanwezig zijn. Niet oordelen of veroordelen, ook niet non verbaal. Daardoor ben je veilig en betrouwbaar. Door uit te stralen dat alles welkom is (bv ook heftige emoties; tegenstemmen) en dat je alles wat er is wil horen draag je bij aan een safe & brave space.
van reactief naar belichaamd
Probeer uit je beschermingsmechanismen te blijven als het spannend wordt!
Merk steeds sneller op wat er van binnen gebeurt en wat je doet als je je zelf ongemakkelijk voelt of de emotionele lading van een situatie niet kan verdragen. Je automatische piloot!
Vaak kom je dan bijvoorbeeld terecht in: versnellen, verantwoordelijkheid overnemen, snel naar het positieve of het gemeenschappelijk gaan, de stilte volpraten, het gaan 'oplossen' voor anderen.
Blijf gereguleerd aanwezig en help mensen zo om vrij-moedig te spreken.
"The effectiveness of all peace or change initiatives of any kind is 100% dependent on the inner condition of the agent of change."
zijn jullie ook klaar voor een moedig gesprek?
Het directe gesprek is iets wat we gemakkelijk uit de weg gaan, bijvoorbeeld via 1-op-1 gesprekken. Of we stellen het uit.
Hoe eerder je een moedig gesprek aangaat, hoe gemakkelijker!
De opluchting achteraf is altijd voelbaar!
Vraag een vrijblijvend kennismakingsgesprek aan.
inspiratie
Onder andere:
De Timeless Wisdom Training, Thomas Hübl, Academy of Inner Science.
Trauma-Informed Bodywork, Haverly & Young, 2026.
Leading in Chaos, Janni & Fox, 2026.
Climate Psychology and Change, Steffi Bednarek (Ed.), 2024.
Copyright © Silvia Prins (2026). Alle rechten voorbehouden. Artikelen of delen hieruit mogen elders gepubliceerd worden, maar alleen op o.v.v. het copyright en de naam van de website. Dank om me hiervan op de hoogte te stellen.