visie op conflict, Escalatie en trauma op de werkvloer
Conflict - escalatie - traumatiserende ervaringen
Een visie en alternatief
werkzame principes bij herstel, heling en ontwikkeling
Het belang van een veilige sociale container
conflict – escalatie – traumatiserende ervaringen
Wanneer de spanning toeneemt…
- Tijdens vergaderingen wordt er gezwegen, maar aan de koffiemachine komen de tongen los
- De sfeer is om te snijden maar mensen blijven beleefd
- Iedereen zwijgt voor de lieve vrede en spaart elkaar, maar de spanningen stapelen zich gaandeweg op
- Dezelfde verhitte discussies komen tot ieders ergernis telkens weer terug
- Als leidinggevenden ben je voortdurend bezig met brandjes blussen en het helpt niet
- Er is veel energieverlies door sluimerende spanningen in de onderstroom
- Er zijn kampen en breuklijnen en medewerkers raken steeds verder van elkaar verwijderd
Waar mensen samenwerken zijn er verschillen die leiden tot onbegrip, irritaties, oordelen, opgekropte frustraties, kwaadheid of verbale en non-verbale agressie. Vaak herkennen en erkennen we conflicten te laat. Hierdoor kunnen ze zichtbaar of onzichtbaar verder escaleren.
En soms is er nog meer organisatieleed…
- Er zijn ‘historische’ conflicten die maar niet opgelost raken, wat we ook proberen
- Er is een toxische cultuur ontstaan na jaren van grensoverschrijdend gedrag en mensen voelen zich slachtoffer en machteloos
- Er hangt een vreemde ‘zwaarte’ in de organisatie, maar het is niet bespreekbaar: ‘het zit in het behang’
- Er is ‘oud zeer’ waardoor mensen in het verleden blijven hangen
- Er is een vertrouwensbreuk
- Iedereen zit in overlevingsmodus
Traumadynamieken laten zich niet gemakkelijk lezen. Organisaties zitten vaak met de handen in het haar en weten niet hoe ze dit soort vastgelopen situaties, die soms heel lang aanslepen, kunnen deblokkeren.
“Once we begin to view conflict as a doorway to greater connection, clarity, teamwork, and energy, a simple yet monumental shift occurs.
The internal messages of ‘This should not be happening!’ or ‘Who is to blame here?’ begin to shift to
‘What is happening here?’ or ‘What growth, connection or clarity can come from handling this with skill?’”
Op zoek naar ‘oplossingen’
Organisaties beschikken over een heel arsenaal aan mogelijkheden om verlichting te brengen bij spanning en conflict.
- een instrumentele insteek van conflicthantering (bv klimaatsurveys; anonieme bevragingen)
- een procedurele benadering van problemen op de werkvloer (bv meldingen; klachten; sancties),
- een organisatorische ingreep bij vastgelopen situaties (bv overplaatsing; ontslag)
- een individuele aanpak bij relationele strubbelingen of na het meemaken van pijnlijke ervaringen (bv coaching; remediëringstraject).
Deze benaderingen leiden helaas zelden tot duurzame verandering, meer vertrouwen en veiligheid of tot een open en productieve cultuur.
of is er iets ànders nodig?
Om verbroken relaties, gefragmenteerde teams, een sfeer van wantrouwen, een geëscaleerd conflict of traumatiserende ervaringen te verlichten is er een àndere benadering nodig.
Dit vraagt om een veilige en passende sociale structuur om met elkaar in gesprek te gaan. Een ruimte waar de betrokkenen kunnen onderzoeken wat er nu speelt en hoe ze in de ongewenste situatie zijn beland.
In plaats van plooien glad te strijken of symptomen te verhelpen gaan we tijdens ‘Moedige Gesprekken’ naar de oorsprong van de ongezonde interactiepatronen.
De focus van deze aanpak is om
- misverstanden op te helderen
- elkaar beter te begrijpen
- destructief gedrag aan te kaarten en te veranderen
- de blokkades in de samenwerking op te heffen
- het welzijn op de werkvloer te verbeteren
- conflictvaardigheden te versterken
- de veerkracht voor uitdagende situaties in de toekomst te vergroten
- te investeren in een gezondere organisatiecultuur.
Werkzame principes bij herstel – heling – ontwikkeling
COLLECTIEVE PRESENCING
In moedige gesprekken kies je voor een collectieve benadering als alternatief voor een individuele aanpak of het organisatorisch proberen op te lossen van moeilijke situaties. Dus: “Gooi het in de groep!” En dit is voor veel mensen spannend.
Een collectieve aanpak betekent dat een collectief – met iedereen die betrokken is bij het thema – bereid is om moedige gesprekken te voeren met elkaar.
Dit vraagt uiteraard om voldoende (!) veiligheid: durven te spreken zonder angst voor de consequenties.
We gaan naar de basis van de dialoog, met als doel: vrij-moedig spreken en nieuwsgierig luisteren naar elkaar.
De uitdaging is om samen ‘present’ te blijven bij het moeilijke, spannende of pijnlijke, zonder defensief te worden. Deze aanpak stimuleert persoonlijk leiderschap en collectieve reflectie.
Een groep die op deze wijze in haar kracht komt, is een stevige hefboom voor verandering, beweging, groei, heling, herstel, gezonde dynamieken en voor een open cultuur.
aandacht voor DE ‘CRACKS IN THE SYSTEM’
De algemene visie over ‘disfunctionele’ samenwerking is vaak oordelend. We hebben een mening over groepen waar het moeilijk loopt. Je hoort dan bijvoorbeeld uitspraken zoals:
- “Ze zitten in de weerstand”
- “Het lijkt hier wel een kleuterklas”
- “De mayonaise pakt niet!”
- “Waarom doen ze niet gewoon wat ik gevraagd heb!?”
We denken dat er iets ‘mis’ is en dat het problemen zijn die we kunnen ‘oplossen’.
De intelligentie van beschermingsmechanismen
Wat als we hier op een andere manier naar zouden kijken?
- Kunnen we moeilijke dynamieken ook zien als een intelligente, collectieve respons om met overweldigende situaties om te gaan? (bv vermijden; zwijgen voor de lieve vrede; pleasen; roddelen)
- Zijn we bereid om de dynamieken te beschouwen als iets dat onze nieuwsgierige aandacht vraagt?
- Willen we een groep tijd, ruimte en een bedding bieden om deze collectievebeschermingsmechanisen – op zoek naar veiligheid – samen te onderzoeken in plaats van ze te veroordelen?
- Kunnen we een collectief ondersteunen om deze patronen, die vandaag niet langer functioneel zijn, los te laten en te experimenteren met nieuwe manieren van omgaan met elkaar?
De ‘cracks in the system’ zijn een poort naar vernieuwing, heling en groei.
collectief leren uit moeilijke situaties – van overleven naar flow
Wanneer het moeilijk loopt in groepen of organisaties is de natuurlijke neiging om naar ‘oplossingen’ te zoeken en de problemen zo snel mogelijk van de baan te hebben.
Als je met mensen en relaties te maken hebt, werkt deze aanpak – gestoeld op de machinemetafoor – helaas niet. Er is niks kapot, dus er moet ook niks gefixed worden…
‘Beyond fixing’ dus.
Wat collectieven nodig hebben is een voldoende veilige ruimte, tijd en een stevige en warme begeleiding om samen op onderzoek te gaan naar wat er leeft.
Vooral het detecteren van blokkades en energielekken geeft richting aan de volgende stappen. En samen op zoek gaan naar wat er nodig is om de verbinding te versterken, relaties te herstellen of kwetsuren te helen.
Doel is om samen te leren uit moeilijke situaties zodat ze zich niet meer moeten herhalen en de patronen vervangen kunnen worden door gezondere dynamieken.
De overlevingsenergie die vastzat in het verleden in de vorm van repetitieve groepspatronen (die veel energie kosten!), kan weer stromen en gebruikt worden voor de toekomst.
Moedige gesprekken zijn dus een investering in gezonde samenwerking, een open klimaat en in krachtige groepen.
“When we become burdened by the stories we tell ourselves about the past, we cannot show up fully in the present; we can’t bring our most essential energy into our work or relationships.
(…)
Unhealed trauma damages our capacities for presence and embodiment and harms our ability to relate and connect with others in a healthy way.”
Only by addressing unresolved past suffering can we work effectively to prevent potential future suffering.
A collective trauma requires a collective response.”