Beschermingslagen
Iedereen heeft zich als kind in meer of mindere mate moeten aanpassen aan het gezin waar het terecht kwam. Elk kind wil graag gezien worden, liefde krijgen en erbij horen.
Kinderen mogen zich vaak niet laten zien zoals ze zijn. Uitbundig zijn wordt veroordeeld als “druk”. Huilen is voor “softies”. Rebels zijn is “moeilijk doen” of een “probleemkind” zijn. En echte meisjes zijn zachtaardig, lief en meegaand. Ook voor jou geldt misschien dat het niet ging over de unieke persoon die jij bent of wat jij als kind nodig had.
Kinderen nemen vaak een rol op die dienend is voor het systeem, zoals de zorger, de bliksemafleider, het modelkind, de steun en toeverlaat van een ouder. In die rol kom je soms, later in je leven, vast te zitten.
Kinderen gedragen zich op zo’n manier als verwacht wordt, zodat ze erbij horen (bv flink zijn; uitblinken op school; inschikkelijk zijn) of ze verzetten zich juist tegen regels en verwachtingen (bv rebelleren; agressief gedrag).
Dit is geen vrij of zelf gekozen gedrag. En er is absoluut niets pathologisch aan. Deze overlevingsmechanismen getuigen juist van een grote intelligentie.
Maar de vraag is: waar blijf je dan met je eigenheid, spontaniteit, levenslust en de natuurlijke drang om je vrij te uiten?
Overlevingsmechanismen
een paar veel voorkomende patronen
Je leeft in je hoofd want daar is het veilig. Het geeft je en een gevoel van controle. Je hebt hierdoor geen contact met je lichaam, dus je voelt geen grenzen of signalen van moeheid of stress.
Je hebt vroeger geleerd om zelfstandig te zijn en bent er zelfs trots op dat je zo onafhankelijk bent. Maar van altijd flink moeten zijn en geen hulp kunnen vragen wordt je moe en raak je geïsoleerd.
Je leeft aan een hoog tempo en bent een krak in multi-tasken. Je draaft maar door en van ontspannen wordt je onrustig. Dat is confronterend, dus je gaat maar door en raakt stilaan uitgeput.
Je bent iemand die altijd “ja” zegt. Je bent bang voor de reactie van anderen als je een keer een grens zou trekken. Zo raak je helemaal overladen. Van binnen ben je boos op anderen omdat ze je niet zien en geen rekening met je houden. En je bent ook boos op jezelf omdat je geen “nee” durft te zeggen.
Je bent iemand die hard en nogal rationeel uit de hoek kan komen. Een beetje onbereikbaar ook. Vroeger heb je een muurtje om je heen gebouwd, omdat kwetsbaar zijn veel te veel risico inhield. Je vindt het lastig dat anderen je koud en kil vinden want van binnen ben je dat helemaal niet.
Je staat altijd klaar voor anderen en behulpzaam zijn is je lust en je leven! Iets betekenen voor anderen geeft zin aan je leven. Mensen helpen: daar doe je het voor! Helaas vinden anderen het vanzelfsprekend dat jij altijd paraat staat en ondertussen vergeet je jezelf…
“Our defense mechanisms help us to stay true to ourselves and to preserve who we are.”
vastgezette levensenergie
Wanneer je je oude patronen meedraagt in je volwassen leven, dan zit de energie vast. Vrij spreken en spontaan zijn is moeilijk. Je vitaliteit staat onder druk.
Vaak is dit merkbaar als
Spierspanning in je lichaam – bv je schouders voelen als een harde plaat.
Chronische stress – bv zonder het te beseffen is je lichaam steeds opgespannen en geactiveerd, zelfs op vakantie.
Een constante alertheid – bv je staat altijd ‘aan’, klaar voor de volgende crisis.
Een hoog tempo – bv je houdt veel bordjes in de lucht en rent maar door.
Ingehoudenheid – bv je houdt je irritaties, kwaadheid of je verdriet binnen, maar ze zijn wel non-verbaal voelbaar.
Zwaarmoedigheid – bv er hangt een zwaarte rond je door een gebrek aan expressie en spontane stroming.
“Niet gehuilde tranen vermoeien.
Niet geuite kwaadheid verkrampt.”
de kost van blokkades
Deze blokkades maken je onvrij: de levensenergie kan niet vrij stromen.
Bovendien betaal je je er een prijs voor. Bijvoorbeeld in de vorm van:
- uitputting en burn-out
- geen verbinding met mensen kunnen maken
- steeds in destructieve relaties terechtkomen
- je niet gezien/geliefd/gewaardeerd voelen
- jezelf constant tekort doen
- je relaties onder druk zetten door heftigheid, verdwijnen, onduidelijk zijn
- je innerlijke GPS kwijtraken.
Doordat je niet jezelf kunt zijn, raak je van je levenspad af. Je leeft in functie van wat anderen verwachten.
Vastzitten in oude patronen en de stress die ze meebrengen, kan zelfs leiden tot allerlei fysieke klachten, zoals een geblokkeerde nek, migraine, prikkelbaar darmsyndroom of auto-immuunziekten.
hoe raak ik er van af?
Op een gegeven moment begint je pantser te knellen…
Vaak gebeurt dat als je plots ‘uitvalt’ (bv ziekte; burn-out) of naar aanleiding van een crisis in je leven (bv onverwacht ontslag; scheiding; een conflict).
Dan is het tijd om naar je overlevingspatronen te kijken, want ze dienen je niet meer. Ze hebben je gebracht tot waar je nu bent gekomen in je leven en ze verhinderen je om verder te gaan.
En natuurlijk wil je er zo snel mogelijk komaf mee maken! Maar de echte verandering begint met het erkennen van je beschermingspatronen en wat ze indertijd voor je gedaan hebben. Ze hebben de kern beschermdvan wie je bent. En soms hebben ze je ver gebracht, bijvoorbeeld een job met verantwoordelijkheid omdat je zo hard gewerkt hebt.
De sleutel is dus nieuwsgierigheid en mild onderzoek, in plaats van te vechten tegen iets waar je vanaf wil. Als het pantser zachter wordt, kan er stilaan beweging en verandering komen.
Klaar om je patronen los te laten?
Welkom in mijn praktijk voor psychotherapie.
We werken holistisch, op verschillende lagen van je ervaring:
- mentaal – emotioneel – fysiek – spiritueel – relationeel
Meld je aan dan kijken we of er een match is!
INSPIRATIE
‘Timeless Wisdom Training’, Academy of Inner Science, Thomas Hübl
Gestalttherapie opleiding
En talloze boeken en andere opleidingen
Copyright © Silvia Prins (2026). Alle rechten voorbehouden. Artikelen of delen hieruit mogen elders gepubliceerd worden, maar alleen op o.v.v. het copyright en de naam van de website. Dank om me hiervan op de hoogte te stellen.