Wat is ‘embodiment’?

Er is de laatste jaren opvallend veel aandacht voor het lichaam in professionele middens (o.a. leiderschap; coaching; facilitatie). Het lijkt wel een gezonde tegenbeweging als reactie op het Cartesiaanse dogma: “Ik denk, dus ik ben”.

Misschien hebben we onze ratio een paar eeuwen te veel verheerlijkt. Of zijn we doorgeschoten in snelheid, stress, de druk van zoveel ‘moeten’ en onszelf verdoven.

 

Een poging tot verheldering van het begrip ‘embodiment’ (*)
  • Wie je bent
  • Het subjectieve, beleefde aspect van je lichaam
  • Je lichaam als ‘ik’, niet ‘het’
  • Het lichaam als meer dan een ‘brain taxi’
  • Het lichaam als werkwoord, niet als zelfstandig naamwoord
  • Het lijf als bron van intelligentie, wijsheid en empowerment

Het huidige veld van embodiment is heel breed. Ik heb me vooral verdiept in de belichaamde aspecten van het werken in groepen (o.a. vitaliteit, veerkracht, collectieve emoties, spanningsregulatie, agressie). Hier voeling mee krijgen als hefboom voor verandering.

Ook het ondersteunen van leidinggevenden en professionals om meer vanuit het ‘zelf’ te werken is mijn favoriete piste naar werkelijke, belichaamde ontwikkeling en groei.

Voorbeeld
  • Je persoonlijke gewaarwordingen in contact met een team opmerken en serieus nemen
  • Vertrouwen op je ‘buikgevoel’ als uitgangspunt om nieuwsgierig te luisteren en te exploreren wat er speelt
  • Durven terugvallen op je geïnformeerde intuïtie, met een stevige achtergrond in je vakgebied (zoals een jazz muzikant!) en dan in het moment doen wat nodig is

Net zoals je de vaardigheden en reflexen van het autorijden in je voeten en handen hebt, zo belichaam je ook je professionele kwaliteiten. “Ik heb het in de vingers!”

Voorbeeld

Empathie kan aanvoelen als een trucje wanneer iemand een voorgekauwde vraag stelt die recht uit de ‘boekjes’ komt, nadrukkelijk oogcontact maakt en heftig zit te knikken. Ondertussen pik je misschien op dat hij ongeduldig is, al bezig is met de volgende slimme vraag of via zijn lichaam een oordeel door laat schemeren (bv frons, opgetrokken wenkbrauwen). We luisteren vooral naar iemands lichaamstaal!

Als je echt wil groeien in empathie, merk je gaandeweg – in je ‘ongoing’ ontwikkelingsproces – dat je op een empathische manier ‘aanwezig kunt zijn én blijven’, ook in een moeilijk gesprek of als iemand iets zegt dat je liever niet hoort.

Zo is het met alle persoonlijke kwaliteiten die we in ons professioneel leven te ontwikkelen hebben.

Wanneer je ze belichaamt, ervaren anderen je als congruent en geloofwaardig, waardoor je veiliger bent voor anderen. Je ‘bent’ daadkrachtig, oprecht nieuwsgierig, duidelijk of begripvol.

Je hebt impact.

“(…) one of the reasons that aggression and conflict so quickly precipitate to violence is that we’re out of touch with our bodies.

(…) When we’re out of touch with our bodies we can no longer feel.  When we can’t feel we’re unable to feel others, and all other life.

When this occurs compassion is compromised and doing harm comes more easily to us. This anesthesia of feeling has now become an emotional plague that threatens our social and environmental fabric.”

(Strozzi-Heckler)

Disconnectie en ‘in je hoofd’ leven

 Leef jij ook in je hoofd? Een paar signalen
  • Ik doe mezelf geweld aan door te lang te werken
  • Ik bent constant gehaast en heb voortdurend een jachtig gevoel
  • Ik adem oppervlakkig en onregelmatig
  • Ik merk niet dat ik honger heb of een pauze nodig heb
  • Ik grijp impulsief naar een snelle hap en kies niet bewust voor gezond eten en drinken
  • Ik ben gespannen en verkrampt en merk het nauwelijks
  • Ik sluit me af voor anderen en luister niet echt
Wat zijn hier de mogelijke consequenties van?

Wanneer je afgesneden leeft van je gevoelens en je lichaam, is het moeilijk om verbinding met anderen te maken, echt te luisteren en empathie en begrip op te brengen.

Door niet te voelen, doe je zowel de ander, als jezelf als je omgeving (bv je collega’s, leidinggevende, cliënten) gemakkelijker geweld aan (bv geen erkenning geven; roddelen en kwaadspreken; subtiel pesten en uitsluiten).

Misschien betekent de aandacht voor embodiment dat we eindelijk begrijpen dat het tijd is om ons (professionele) pantser uit te doen en te durven voelen.

“The belief that emotion has no space in the workplace is a key inhibiting factor in being present to ourselves and others and establishing valuable connections that anchor us as emotional being, and support the work we do.”

(Marie-Anne Chidiac)

 

relevantie voor het omgaan met moeilijke samenwerking

Al jaren verdiep ik me in de vraag hoe embodied werken persoonlijke en professionele ontwikkeling kan verdiepen en verbinding doorheen de verschillen kan versterken  (**).

Wat is er allemaal nog mogelijk en noodzakelijk, naast inzichten, methodieken en tools om echt te veranderenimpact te hebben en effectief te handelen op de werkvloer?

Ik deel graag een paar belangrijke lessen die ik zelf geleerd heb.

  • Wanneer je je lichaam bewoont, ben je in het hier-en-nu in plaats van in het verleden of in de toekomst (onze ‘monkey mind’)
  • In een belichaamde staat heb je toegang tot alle vormen van intelligentie: niet alleen die van je hoofd, maar ook je emotionele en somatische intelligentie (o.a. je intuïtie,voelsprieten)
  • Vanuit een fysiek verankerde aanwezigheid ervaar je keuze in je handelen en kan je uit de actie-reactie blijven
  • In tijden van chaos is je lichaam een betrouwbaar anker

In mijn werk heb ik per definitie te maken met een verstoorde relatie tussen hoofd, hart en lichaam: stress, verkramping, angst, reactiviteit, disconnectie, impulsiviteit, pantsering, aanval en verdediging, defensieve groepsdynamieken en vastgeroeste patronen.

De uitdaging is dan:

  • Hoe kunnen we samen rust, veiligheid, ruimte en vertrouwen creëren?
  • Hoe kan ieder zichzelf managen om uit de automatische piloot te blijven en zich open te stellen voor de ander?
  • Hoe vanuit deze kalme staat een echt gesprek aangaan waar we elkaar kunnen horen?

* Enkele bronnen: Mark Walsh, Maud Raber, Richard Strozzi-Heckler, Amanda Blake, Doug Silsbee, Pete Hamill, Wendy Palmer, Paul Linden, Rianne Malfait, James Kepner, Marie-Anne Chidiac

** Achtergrond: o.a. opleiding Gestalttherapie (IVC), diverse opleidingen rond Embodied Transformation, Neuroscience for Change en Embodied Facilitation; een yogadocenten opleiding; en kilo’s literatuur (o.a. rond trauma; somatic coaching, embodied leadership; Gestalt in organisaties)

Waar kan je dit leren? Programma “Samenwerken als het moeilijk is – van verkramping en disconnectie naar verbinden-in-verschil” (start maart 2021)

Copyright 2021 ©  Silvia Prins. Alle rechten voorbehouden. Artikelen of delen hieruit mogen elders gepubliceerd worden, maar alleen op o.v.v. het copyright en de naam van de website. Dank om me hiervan op de hoogte te stellen.